Yan Anlam

YAN ANLAM

Sözcükler cümlede kullanıldığında gerçek anlamının yanında yan anlam da kazanabilir. Sözcüğün gerçek anlamından tamamen sıyrılmayıp benzerlik veya bir ilgi dolayısıyla gerçek anlamına bir şekilde benzeyen, gerçek anlamını hatırlatan anlama yan anlam denir.

 Onların bu çılgın düşüncesinin önünde hiçbir şey duramazdı.
Cümlede ”çılgın” sözcüğünün tek başına ”Aşırı davranışlarda bulunan, deli, mecnun” anlamında kullanıldığını hatırlayalım. Bu cümlede ise ”Çok büyük, aşırı, olağanüstü” anlamında kullanılmıştır. Sözcük gerçek anlamıyla bağını tam olarak koparmamasına rağmen yeni bir anlam kazandığı için yan anlam kazanmıştır, diyebiliriz.

 Limana bakan penceresinden deniz göründü.
Cümlede kullanılan ”bakmak” sözcüğü tek başına ”Bakışı bir şey üzerine çevirmek” anlamında kullanılır. Fakat ”bakmak” kelimesi bu cümlede ”Bir şeyin yüzü bir yöne doğru olmak” anlamında kullanılmıştır. Gerçek anlamıyla bağını tam olarak koparmamasına rağmen yeni bir anlam kazandığı için yan anlamlı sözcük, diyebiliriz.

Üzüm bayramlarının eğlencelerinde bulanmak istiyorum.
Cümlede kullanılan ”bayram” sözcüğü tek başına ”Millî  veya dinÎ bakımdan önemli olan ve kutlanan gün veya günler ” anlamında kullanılır. Bu cümlede ise ” Özel olarak kutlanan gün” anlamında kullanılmıştır. İlk anlamından farklı bir anlamda kullanılmasına rağmen tam olarak ilk anlamından da sıyrılmamıştır.

Kaynak: Okyanus Yayınları

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Şu HTML etiketlerini ve özelliklerini kullanabilirsiniz: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>