TÜRK DEVLET BÜTÇE SİSTEMİNDE ÖZEL KONULAR 8.ÜNİTE ÖZETİ

Türk Devlet Bütçe Sisteminde Özel Konular
Bütçe kanunlarında “gerektiğinde kullanılacak ödenekler” olarak ifade edilen ancak 5018 sayılı Kanun’da “yedek ödenek” olarak adlandırılan ödenekler,
• Maliye Bakanlığı tarafından hazırlanan bütçe gerekçelerinde “kaydedilen ödenek” olarak adlandırılan ve gösterilen, özel gelir karşılığı özel ödenek tahsisi uygulaması ile bu ödeneklerin yılsonu harcanmayan kısımları ile ilgi olan “devredilen ödenekler”,
• Kapalı istihbarat ve kapalı savunma hizmetleri, devletin millî güvenliği ve yüksek menfaatleri ile devlet itibarının gerekleri, siyasi, sosyal ve kültürel amaçlar ve olağanüstü hizmetlerle ilgili Hükümet icapları için kullanılmak üzere Başbakanlık bütçesine konulan “örtülü ödenek”,
• 5018 sayılı Kanun’da ve bütçe kanunlarında yer almayan ancak kesin hesap kanunları ile verilen tamamlayıcı ödenek,

BÜTÇE DÜZENi VE KULLANILAN DEYiMLER
Tefrik: Ödenek tahsisi
Fasıl ve bölüm deyimleri: Fonksiyonel sınıflandırmanın birinci düzeyini ifade eder.
Kesim deyimi: Fonksiyonel sınıflandırmanın ikinci düzeyini ifade eder.
Madde deyimi: Fonksiyonel sınıflandırmanın üçüncü düzeyini ifade eder.
Tertip deyimi: Kurumsal, fonksiyonel ve finansman tipi kodların bütün düzeyleri ile ekonomik sınıflandırmanın ilk iki düzeyini ifade eder.

Fasıl Kesim Madde Tertip

YEDEK ÖDENEK KAVRAMI VE KULLANIMI
Yedek ödenek kavramı 5018 sayılı Kanun’un 23’üncü maddesi ile uygulamada yer almaktadır. Bu madde de “Merkezî yönetim bütçe kanununda belirtilen hizmet ve amaçları gerçekleştirmek, ödenek yetersizliğini gidermek veya bütçelerde öngörülmeyen hizmetler için, bu Kanun’a ekli (I) sayılı cetvelde yer alan idareler ile (II) sayılı cetvelde yer alan idarelerden merkezî yönetim bütçe kanununda gösterilecek olanların bütçelerine aktarılmak üzere, genel bütçe ödeneklerinin yüzde ikisine kadar Maliye Bakanlığı bütçesine yedek ödenek konulabilir. Bu ödenekten aktarma yapmaya Maliye Bakanı yetkilidir. Malî yıl içinde yedek ödenekten yapılan aktarmaların tür, tutar ve idareler itibarıyla dağılımı, yılın bitimini takip eden on beş gün içinde Maliye Bakanlığınca ilan edilir.” hükmü ile yedek ödeneğin hangi konularda, hangi idarelerin bütçeleri için kullanılacağı ve ne kadar büyüklükte olacağı hüküm altına alınmıştır.

Genel ve özel bütçeli idarelerin hizmet ve amaçlarını gerçekleştirmelerinde ödeneklerinin yetmemesi ya da öngörülmeyen hizmetlerin ortaya çıkması durumunda Maliye Bakanlığı bütçesi içine konulan ve bu bakanlığın izni ile kullanılan ödenek toplamıdır. Maliye Bakanlığının ilgili yıl bütçesi içine genel bütçe ödeneklerinin en fazla %2’si kadar konulan yedek ödenekler yukarıda belirtilen konularda kullanılabilmektedir. Yapılacak her tür aktarma 5018 sayılı Kanun’a göre Maliye Bakanının yetkisi dâhilinde mümkündür

KAYDEDiLEN VE DEVREDiLEN ÖDENEK UYGULAMALARI
Özellikle kaydedilen ödenek, çeşitli gelirlerin bütçeye kaydedilip karşılığının ödenek gösterilmesi şeklinde uygulanır. Bütçeye gelir kaydedildiğinde bu gelir ilgili yıl içinde harcanmazsa ertesi seneye devreden gelir- ödenek şeklinde kaydedilir. Özel gelir (kaydedilen ödenek) kavramı 5018 sayılı Kanunu’n 39. ve 40. Maddelerinde hüküm altına alınmıştır. Bu özel tertiplerdeki ödeneklerden önceki yılda harcanmayan kısımları carî yıl bütçesine devren gelir ve ödenek kaydetmeye Maliye Bakanı yetkilidir.” Özel gelir ve özel ödenek uygulamaları geçmiş dönemlerde önemli boyutlara ulaşmış bütçe rakamlarının % 20’sini oluşturmuştur. Günümüz itibarıyla ise bu oran son beş yıllık dönemde ise ortalama % 6 olmuştur. Özel gelir işlemleri ile beraber diğer konu devredilen ödenek uygulamalarıdır. Ödenek devri işlemleri, harcanmayan kısmının ertesi yıla devredeceği ilgili kanunlarla hüküm altına alınmış olan her türlü ödeneğin yılı bütçesiyle ilişkisinin kurulması ve kullanımına imkân sağlanması amacıyla mevcut veya yeni açılacak tertiplere eklenmesi işlemini ifade eder. Diğer bir deyişle ilgili yıla ait ödenekler sonraki yıla aktarılmaz. Ancak bağış ve yardım konuları ile bütçe kanunlarının izin verdiği durumlarda ödenek devirleri gerçekleşmektedir.

ÖRTÜLÜ ÖDENEK KAVRAMI VE UYGULAMASI
Cumhuriyetin ilk yıllarından günümüz kadar ilgili kanunlarda ve uygulamada yer alan “örtülü ödenek” eski adı ile “tahsisatı mesture”, gizli tutulan resmi ifllerde harcanmak için hükümetin emrine verilen para olarak Osmanlıca sözlükte açıklanmıfltı r. Cumhuriyet tarihinde ilk olarak 1927 tarihli 1050 sayılı Genel Muhasebe Kanunu’nda örtülü ödeneğe yer verilmifltir. Kanunun 77. maddesine göre Baflbakanlık bütçesine konulan bu ödenek “kapalı istihbarat ve kapalı savunma hizmetleri için, devletin yüksek güvenliği ve yüksek menfaatlerinin isterleri için, siyasi, sosyal konularla, kültür ve devlet itibarı alanlarında ve olağanüstü hizmetlerin sağlanmasında Hükümet icapları sayılan maksat ve gayeler için sarf edilmek üzere” kullanılmışltır.

Tahsisatı mesture: Örtülü Ödenek
Yasaya göre örtülü ödeneklere ilişkin giderler Baflbakan, Maliye Bakanı ve ilgili bakan tarafından imzalanan kararname esaslarına göre gerçeklefltirilir ve ödenir.

KAYNAK: NorFULL Paylaşım Mekanı

Twitter       Facebook

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Şu HTML etiketlerini ve özelliklerini kullanabilirsiniz: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>