SÖZCÜKLERDE ÇOKANLAMLILIK

Sözcüklerde Çokanlamlılık

Türk dilindeki bazı sözcükler sadece bir nesnenin ya da kavramın karşılığı durumundadırlar. Bu nitelikteki bir sözcük hangi cümlede kullanılırsa kullanılsın aynı anlamı taşıyacaktır. Örneğin, ”subay” sözcüğü ”Silahlı Kuvvetler içinde asteğmenden mareşale kadar yükselebilen özel yasalara bağlı asker” anlamındadır. Bu sözcüğü hangi cümlede kullanırsanız kullanın hep aynı anlamı taşıyacaktır.
Ancak dilimizdeki sözcüklerin çoğu bu özelliği taşımaz. Kullanıldığı her cümlede yeni anlamlar kazanır. Dildeki sözcük sayısının sınırlı olması çoğu sözcüğe birden fazla anlam yüklenmesini zorunlu hale getirmiştir. Bu da çokanlamlılık olgusunu doğurmuştur.

 Çokanlamlılık, bir sözcüğün gerçek anlamını kaybetmeden, temel anlamıyla çeşitli yollardan ilişkili yeni kavramları ya da nesneleri anlatır hale gelmesidir.
”Tutmak” sözcüğünü değişik cümlelerde kullanalım:

Tuttuğu kağıtları masanın üzerine bıraktı.
(Elinde bulundurmak anlamında)
♦  Balık tutmak en büyük zevkiydi. 
(Avlamak anlamında)
♦  Bu yazı iki sütun tutar. 
(Kaplamak anlamında)
♦  En tuttuğum romancılardan biridir.
(Benimsemek, beğenmek anlamında)
♦  Bu mahallede bir kat tuttum.
(Kiralamak anlamında)
♦  Tutalım ki senin bunda suçun yok.
(Varsaymak anlamında)
 Konuklara şeker tutup, kolonya döktü.
(Sunmak anlamında)
♦  Bu çocuk babasının yerini tutamaz.
(Bir kimsenin yerini almak anlamında)
♦  Duman tutmuş Çamlıbel’in başını. 
(Kaplamak, bürünmek anlamında)
Bu örnekleri çoğaltmak mümkündür. Türk Dil Kurumu’nun sözlüğünde ”tutmak” sözcüğüyle ilgili 53 değişik anlam         verilmiştir.

Kaynak: Final Yayınları Konu Anlatımlı ÖSS Kitabı (Syf: 8,9)

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Şu HTML etiketlerini ve özelliklerini kullanabilirsiniz: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>