ÖRTÜ EPİTELİ

Örtü Epiteli
Vücudun ve organların yüzeyini saran örtü epiteli, hücre sıralarının sayısına göre tek ve çok katlı örtü epiteli omak üzere iki bölümde incelenir.

a) Tek Katlı Örtü Epiteli
Tek sıralı hücrelerden oluşur. Hücrelerinin şekillerine göre yassı, kübik ve silindirik epitel olmak üzere üç çeşittir.

Tek Katlı Yassı Epitel
Hücreler yandan bakıldığı zaman yassı görülür. Kan damarlarının iç yüzeyini kaplayan epitel, yürek iç zarı ve akciğer alveollerini örten epiteldir. İnce olmasından dolayı madde alış verişini kolaylaştırır.

Tek Katlı Kübik Epitel
Hücreleri küp şeklindedir. Omurgalıların böbrek kanallarında ve tiroid bezi gibi bazı salgı bezlerinin iç yüzeylerinde bulunur.

Tek Katlı Silindirik Epitel
Uzun silindir şeklindeki hücrelerden meydana gelmiştir. Omurgalıların mide, ince bağırsak ve solunum yollarının iç yüzeyinde bulunur. İnce bağırsakta bulunan epitel hücreleri villus ve mikrovilluslar oluşturarak besin maddelerinin kana emilimini kolaylaştırır. Bazı solunum organlarında bulunan epitel hücrelerinin üst yüzeyi sillidir. Bunlara silli silindirik epitel denir. Siller dışa doğru dalga hareketleriyle, yabancı cisimleri tutup dışarıya atmaya çalışarak solunum organlarını korumaya yardımcı olur.

b) Çok Katlı Örtü Epiteli
Hücreler birden fazla tabaka halinde sıralanmıştır. Omurgalıların derisi çok katlı epitel dokudan meydana gelmiştir. Bu dokunun tabanındaki hücreler bir sıra halinde silindirik, ortadaki hücreler kübik, üst kısımdakiler ise yassıdır. Yüzeyde bulunan yassı epitel hücreleri genellikle ölüdür. Ölü yassı hücreler de zamanla dökülür. Bu ölü hücreler, daha alttaki canlı hücreleri ısı, ışın ve bazı kimyasal maddeler gibi zararlı dış etkilerden korur. Alttaki silindirik hücrelerin mitoz bölünmelerle oluşturduğu yeni hücreler, üst tabakalara doğru itilirken şekilleri kübik ve yassı olarak değişir. Üst kısımdaki hücrelerin içinde keratin denilen bir çeşit protein birikir.
Keratin biriktiren hücrelerin difüzyonla besin almaları güçleşir, sitoplazmaları katılaşır ve zamanla ölür. Omurgalılardaki pul, kıl, tüy, tırnak ve boynuz keratinleşmiş yapılara örnektir.
Çok katlı epitel dokunun hücreleri arasında kan damarları olmadığı için madde alış verişleri bağ dokudan difüzyonla sağlanır. Bu tabakadaki bazı hücrelerde (melanosit), deriye rengini veren melanin renk maddesi üretilir. Melanin, güneşten gelen zararlı ışınları emerek vücudu korur. Güneş ışınları melanin maddesinin sentezini artırır. Yazın güneş ışınlarının etkisiyle meydana gelen bronzlaşma, melanin sentezinin artışıyla sağlanır. Vücutta bulunan çeşitli benler melanin sentezinin yoğun olduğu bölgelerdir.
Vücudumuzda deriden başka ağız, yutak ve yemek borusu ve idrar kesesi gibi yapılarda da çok katlı epitel bulunur. Ancak bu yapılarda keratinleşme görülmez.

Kaynak: Fem Yayınları

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Şu HTML etiketlerini ve özelliklerini kullanabilirsiniz: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>