KORUYUCU (ÖRTÜ) DOKU

Koruyucu (örtü) Doku
Bitkinin kök, gövde, yaprak ve meyve gibi kısımlarını örten dokudur. Hücrelerinin çeperleri kalın olup stoma hücreleri hariç, sitoplazmalarında kloroplast yoktur. Koruyucu doku, diğer dokuları dış etkilere karşı korur ve bitkinin aşırı su kaybını engeller. Epidermis ve peridermis olmak üzere iki bölümde incelenir.
a) Epidermis
Otsu bitkilerin kök ve gövdeleri, odunsu bitkilerin genç gövde, dal ve kökleri ile bütün yaprakların üzerini örten dokudur. Dokuyu oluşturan hücreler arasında boşluk bulunmaz.
Epidermis hücrelerinin dış tarafına bakan yüzeylerinde bu hücreler tarafından salgılanan kütikula, kütin ve mumsu maddelerden oluşan bir tabakadır. Kütikuladan dolayı epidermis hücrelerinin dışa bakan çeperleri daha kalındır. Kütikula tabakasının su geçirgenliği az olduğu için bitkinin fazla su kaybını engeller ve hücrelerin direncini artırır. Kütikula, kurak bölge bitkilerinde kalın, ılıman bölge bitkilerinde ise incedir. Kütikula ışığın geçişini engellemez.
Epidermisin bazı hücreleri farklılaşarak stoma (gözenek), tüy ve hidatod gibi yapılarıda meydana getirir.
Stomalar(Gözenek), epidermisten farklı olarak kloroplast içerdikleri için fotosentez yaparlar. Stomalar fasülye şeklinde iki kapatma (kilit,bekçi) hücresinin karşı karşıya gelmesiyle oluşurlar.Stoma hücrelerinin karşı karşıya gelmesiyle oluşurlar. Stoma hücrelerinin arasında oluşan açıklığa stoma açıklığı denir. Stomalar, ortam şartlarına ve bitkinin ihtiyacına bağlı olarak açılıp kapanma özelliğine sahiptir. Bu sayede bitkinin gerekli gaz alış verişi ve terlemesi düzenlenir.
Bitkilerin türüne ve yaşadığı ortama göre stomaların epidermis tabakasındaki yeri ve sayısı farklı olabilir. Kurak iklim bitkilerinde stoma sayısı az ve yaprağın alt yüzeyinde yoğunlaşmıştır. Bu tür bitkilerde stomalar, epidermisin yaprağın içine doğru gömüldüğü yerlerde bulunur. Ilıman bölge bitkilerinde ise sayısı fazla olan stomalar yaprağın her iki yüzeyinde de bulunur. Kök epidermisinde ise stoma bulunmaz.
Tüyler, bazı epidermis hücrelerinin dışa doğru uzayarak oluşturduğu yapılardır. Görevlerine göre, örtü, salgı, tutunma ve savunma tüyleri gibi çeşitleri bulunur. Kökteki emici tüy hücreleri de epidermis hücrelerinin dışarı doğru uzantısından meydana gelmiştir. Hidatodlar, genellikle yaprakların kenarlarında, çok az olarak da yaprak yüzeylerinde bulunur. Stomalardan farklı olarak açılıp kapanmazlar.

b) Peridermis (Mantar doku)
 Odunsu bitkilerin yaşlı gövde, dal ve köklerinin dış bölgelerinde bulunur. Epidermisin parçalanmasıyla oluşur. Çok tabakalı hücrelerden meydana gelmiştir. Peridermin üst tabakasında mantar hücreleri bulunur. Mantar hücreleri mantar kambiyumu tarafından meydana getirilir. Mantar hücrelerinin çeperlerinde süberin denilen su geçirmeyen bir madde birikir.Bu hücreler zamanla ölür vei çleri hava ile dolar. Mantar doku hücrelerinde stoma bulunmaz. Lentiseller ölü olduğu lentisel (kovucuk) bulunur. Lentiseller ölü olduğu için gaz değişimini pasif olarak sağlar.
Yaprak yaşlandığında yaprak sapı ile gövde arasında oluşan mantar doku, yaprağa su iletimini engellediği için yaprağın canlılığını kaybederek dökülmesine neden olur.

KAYNAK: Fem Yayınları

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Şu HTML etiketlerini ve özelliklerini kullanabilirsiniz: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>