KÖK

Kök
 Bir sözcüğün, aldığı her türlü ek atıldıktan sonra geriye kalan anlamlı kısmına kök denir. Başka bir ifadeyle kök, bir sözcüğün bölünemeyen, anlamlı en küçük parçasıdır. Kök durumundaki sözcükten tek bir ses bile çıkarılamaz. Çıkarılırsa anlam kaybolur.
Dilimizdeki sözcükler kökleri bakımından iki gruba ayrılır: Ad kökleri, fiil kökleri

1. Ad Kökleri
Varlıkların, kavramların adı olan köklere denir. Ad, zamir, sıfat, zarf, edat, bağlaç, ünlem… gibi sözcük türleri ad kökü kapsamındadır:
çuval
duvar
ev
kum
halı
ova

UYARI:
Bazı kök sözcükler anlamlı başka bir parçaya bölünebiliyor gibi görünebilir. Bu tür sözcüklerde bölünebiliyor gibi görünen parçaların arasında bir anlam ilişkisi olup olmadığına bakılır. Arada hiçbir anlam ilişkisi yoksa o sözcük basit yapılıdır yani kök sözcüktür:
Kumaş → Kum – aş (Anlam ilişkisi yoktur, kök sözcüktür.)
Balık → Bal-ık (Kök sözcüktür)
Gölge → Göl-ge (Kök sözcüktür)
Bu tür sözcüklerde türemeden söz edilemez. Türeme olabilmesi için kök ile ek arasında mutlaka anlam ilişkisi olması gerekir.

2. Fiil Kökleri
Varlıkların yaptığı eylemleri dile getiren köklerdir. Ad kökü tek başına bir varlığa, bir kavram düşündürebilir, ancak fiil kökleri bir varlığa bağlanmadan düşünülemez.
Uyu (mak)
Gel (mek)
Dur (mak)
Sar (mak)
Bük (mek)
Ez (mek)

UYARI:
 Bazı kök sözcükler bir anlamıyla ad, bir anlamıyla fiil özelliği taşırlar. Bunlara ”ortak kök”ler de denir. Bu tür kök sözcüklerin ad mı fiil mi olduğu ancak cümle içerisindeki kullanımlarından anlaşılabilir.

Ad kökü       Fiil kökü
yağ                yağ(mak)
in                   in(mek)
yat                 yat(mak)
sal                 sal(mak)
Çaydanlıktaki su taştı. (taş-fiil)          Ortak kök
Yolu kapayan bu taştı. (taş-isim)

Kaynak: Final Yayınları Konu Anlatımlı ÖSS Kitabı (Sayfa 172)

Twitter        Facebook

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Şu HTML etiketlerini ve özelliklerini kullanabilirsiniz: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>