KENTLESME KONUT POLİTİKALARI 5.ÜNİTE ÖZETİ

♦İstanbul‟da 1855 yılında kurulan ilk belediye örgütünden sonra Galata ve Beyoğlu semtlerinde yaşayanlara kamu hizmeti götürmek amacıyla bir tür ilçe belediyesi kurulmuştur. “Şehremaneti” ne bağlı olarak kurulan bu “Altıncı Daire-i Belediye‟nin” kendisine ait personeli ve özel gelir kaynakları vardı. Belediye başkanı ile belediye meclis üyeleri “Daire-i Belediye Meclisi” atama yoluyla işbaşına gelirlerdi.

♦Metropolitan alan yönetimine örnek sayılabilecek bu ilk uygulama, 1869 tarihinde çıkartılan “Dersaadet İdare-i Belediye Nizamnamesi” ile geliştirilmiştir.

♦Getirilen yeni uygulama ile İstanbul iki kademeli yapıya sahip bir yönetim şeklinde örgütlendirilmiştir. Alt kademe çeşitli ilçe belediyelerinden, üst kademe ise anakent meclisi, Şehremaneti meclisi ve Şehremini‟nden oluşmaktaydı.

♦Mahalli örgütlenme, 1876-77 tarihli Dersaadet Belediye Kanunu ile İstanbul‟da yirmi belediye dairesinin kurulması şeklinde bir gelişme göstermiştir.

♦1912 yılında ise, ilçe belediyeleri kaldırılmış ve yerlerine dokuz adet belediye şube müdürlüğü kurulmuştur. Bu yapı 1930 tarihinde yürürlüğe giren 1580 sayılı Belediye Kanunu‟nun çıkartılmasına kadar devam etmiştir.

♦NOT : Osmanlı İmparatorluğunda ilk Büyükşehir uygulaması İSTANBUL‟da olmuştur.

♦Birinci Marmara Beş Yıllık Kalkınma Planında, metropolitan alan planlamasıyla ilgili olduğu kabul edilen bölgesel planlama projesi, Doğu Bölgesiyle ilgilidir.

♦Doğu Marmara Bölgesi Projesi Bu Proje, İstanbul büyükşehir bölgesinin (metropolitan alanının) ekonomik ve sosyal sorunlarına çözüm yolu bulmak, yeni gelişme merkezleri belirleyerek aşırı kentleşme ve merkezleşmenin yükünü azaltmak amacını taşır.

♦Metropolitan alan olarak, Birinci Beş Yıllık Kalkınma Planında Doğu Marmara Bölgesi adı altında İstanbul ve çevresi ele alınmıştır.

♦İkinci Beş Yıllık Kalkınma Planında Metropolitan alanlarla ilgili olarak yer alan görüş ve teklifler daha çok, kentleşmenin, kalkınmayı etkilediği düşünülerek destekleneceği ve büyükşehir belediyelerinin örgütlenmelerin değişik olması gerektiği noktalarında toplanmaktadır.

♦1972 yılı programındaki metropolitan alanlar konusunda getirilen görüş ve öneriler, Üçüncü Beş Yıllık Kalkınma Planına geçiş özelliğini taşımaktadır. Yine aynı program, metropolitan alanlarda gerçekleştirilmesi düşünülen projeler arasında koordinasyon sağlamak için “Demet Proje” yaklaşımı getirmektedir.

♦Üçüncü Beş Yıllık Kalkınma Planı Hedefleri ve Stratejisinde “Kademeli ve Fonksiyonel Kentleşme” ilkesi benimsenmiştir. Kademeli kentleşmeyle, çeşitli büyüklükteki kent grupları arasında karşılıklı ekonomik ilişki ve koordinasyon sağlanması amaçlanmıştır. Fonksiyonel kentleşme ise, kentleşen nüfusa yeni iş imkanları bulunabildiği ölçüde kentleşmedir.

♦1974 yılı programı, îmar ve Iskan Bakanlığı tarafından hazırlanmakta olan Ankara, İstanbul ve İzmir metropolitan alanlarının nazım plan çalışmalarının yürütüldüğünden bahsetmektedir.

♦Metropolitan İdare Kanun Tasarısıyla, İstanbul, Ankara ve İzmir metropolitan alan belediyelerinin gelirlerinin arttırılması için, Belediye Gelirleri Kanunu Tasarısı içerisinde gerekli düzenlemelerin İmar ve İskan Bakanlığı ve İçişleri Bakanlığı tarafından hazırlanacağı belirtilmiştir.

♦1975 yılı programı, Ankara, İstanbul ve İzmir metropolitan alanlarına ek olarak, 1985 yılına kadar Adana, İçel, Hatay, Samsun ve Zonguldak yörelerinin de metropolitan alan özelliğini kazanacağını öngörmüştür. Programa göre bu gelişme büyük ölçüde yöredeki sanayileşmeden kaynaklanmaktadır.

♦1977 yılı programında sadece Metropolitan Hizmet Birliği Kanun Tasarısının program döneminde Bakanlar Kuruluna sunulduğu belirtilmektedir.

♦Dördüncü Beş Yıllık Kalkınma Planında, metropolitan alan olabilecek 500,000 den çok nüfuslu kentler grubunun, en yüksek gelişme gösteren kentler olduğu belirtilmektedir,

♦Beşinci ve Altıncı Beş Yıllık Kalkınma Planlarında Konunun İncelenmesi

♦Gelişmiş bölgelerde yer alan metropolitan merkezlerdeki fazla yığılmayı önlemek amacı, belirlenecek yerinden yönetim politikalarına uyumlu olarak hizmet ve donatım fonksiyonlarının geliştirilmesi sağlanacaktır.”

♦Altıncı Beş Yıllık Kalkınma Planında metropolitan alanlarla ilgili olarak şu ilke ve politikalar geliştirilmiştir. “Büyükşehirlerin, metropollerin ve metropolleşen yörelerin nüfuslarının artacağı, ekonomik ve sosyal etkilerinin genişleyeceği dikkate alınacaktır. Bu yerlerde, fiziki plan, arsa, altyapı, ulaşım, istihdam, konut, eğitim, sağlık gibi alanlarda ağırlaşacağı anlaşılan sorunların hafifletilmesine çalışılacaktır.”
Altıncı Beş Yıllık Kalkınma Planında metropolitan alanlarla ilgili olarak şu ilke ve politikalar geliştirilmiştir. “Büyükşehirlerin, metropollerin ve metropolleşen yörelerin nüfuslarının artacağı, ekonomik ve sosyal etkilerinin genişleyeceği dikkate alınacaktır. Bu yerlerde, fiziki plan, arsa, altyapı, ulaşım, istihdam, konut, eğitim, sağlık gibi alanlarda ağırlaşacağı anlaşılan sorunların hafifletilmesine çalışılacaktır.”

**Yedinci Beş Yıllık Kalkınma Planı 1996-2000 Yıllarını kapsar.
• Metropollerin ve çevre illerin sorunların çözmek ve sosyo-ekonomik orta vadeli gelişme desenini belirlemek için gerektiğinde bölgesel geliĢme planları yapılacaktır.

***1982 Anayasasında yer alan bu hüküm doğrultusunda ilk düzenleme “Büyükşehirler Yönetimi Hakkında Kanun Hükmünde Kararname” ile yapılmıştır. Daha sonra bu Kararname, 1984 yılında yayınlanan 3030 sayılı “Büyükşehirlerin Yönetimi Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabulü Hakkında Kanunla” değiştirilmiştir. Ayrıca 3030 sayılı kanunun uygulanmasına ilişkin yönetmelikte, Aralık 1984 tarihinde yürürlüğe girmiştir.
3030 sayılı kanun 10.07.2004 tarih ve 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu tarafından yürürlükten kaldırılmıştır.

KAYNAK: NorFULL Paylaşım Mekanı

Twitter       Facebook

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Şu HTML etiketlerini ve özelliklerini kullanabilirsiniz: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>