KAS DOKU

Kas Doku
İnsanda ve hayvanlarda, hareket sisteminin temelini oluşturan kaslar, kas dokudan meydana gelmiştir. Vücudun kasılıp gevşeme özelliğine sahip hücrelerinden oluşan kas doku; hareket, sindirim, dolaşım, solunum, boşaltım ve vücut sıcaklığını koruma gibi görevleri gerçekleştirmede etkilidir.
Kas dokusu birbirine yapışık hücrelerden meydana gelmiştir. Hücreler arasında boşluk ve ara madde yoktur. Kas hücrelerinin zarına sarkolemma, sitoplazmasına sarkoplazma denir. Sitoplazmada kasılıp gevşeme özelliğine sahip olan miyofibriller (telcikler) vardır. Miyofibriller aktomiyozin denilen aktin ve miyozin proteinlerinden oluşur.
Kas hücreleri kasılıp gevşemeleri için gerekli enerjiyi ATP den karşılar. Bu ATP ler çoğunlukla oksijenli solunumla elde edilir. Kaslar yapı ve çalışmalarına göre düz kas, çizgili kas ve kalp kası olmak üzere üçe ayrılır.

1. Düz Kas
Düz kas hücreleri ince, uzun ve mekik şeklindedir. Beyaz veya çizgisiz kas da denilir. Hücrelerin ortasında yassı ve uzun bir çekirdek bulunur. Düz kas hücreleri birleşerek beyaz kas demetlerini, bu demetler de bağ dokuyla sarılarak düz kasları meydana getirirler. Düz kasların çalışması otonom sinir sistemi tarafından düzenlenir.
Düz kaslar istemsiz, düzenli, yavaş, uzun süreli kasılırlar ve yorulmazlar. Düz kaslar iç organların yapısında bulunur. Örneğin sindirim sitemi, (yemek borusu, mide, ince bağırsak ve kalın bağırsak) kan damarları, idrar torbası ve üreme organlarında bulunur. Düz kaslar bulundukları organın görevine şekil yönünden uygunluk göstererek halka, uzunlamasına veya çapraz şekilde bulunabilir. Düz kas hücreleri enerji ihtiyaçlarını oksijenli solunum yaparak karşılar.

2. Çizgili Kas
Çizgili kas dokusu, 3-12 cm uzunlukta silinde şeklinde hücrelerden meydana gelmiştir. Bu hücrelerin meydana getirdiği demetlere kas lifleri denir. Kas hücreleri birleşerek kas telciklerini, bunlar da bağ dokusuyla sarılarak çizgili kasları meydana getirirler. Kas lifini oluşturan hücrelerin ara zarları kaybolduğundan, bir kas lifi mikroskop altında çok çekirdekli görünür. Çekirdekler hücre zarına yakın bulunur. Sitoplazmalarında bulunan miyofibriller (telcikler) mikroskopta açık ve koyu renkli bantlar yada çizgiler şeklinde görüldüğü için bu kaslara çizgili kas denilmiştir. İskelet sisteminn hareketini sağladığı için iskelet kasları veya kırmızı renkli olduğu için kırmızı kas olarak da bilinir.
Çizgii kaslar; istemli,hızlı, kısa süreli kasılırlar ve yorulurlar. Omurgalılarda çizgili kaslara yeterli oksijen gelmediği zaman kaslar gerekli ATP yi oksijensiz solunumla elde ederler.
Yaklaşık üç dakika çalışan bir çizgili kasın bir dakika dinlenmesi gerekir. Çizgili kaslar isteğimizle çalışan organlarımızın yapısında bulunur ve organların çalışmasını sağlar. Örneğin, bacak, kol, el, ayak, göz kapağı, boyun gibi organlarda bulunur.
Çizgili kaslar bulunduğu organın görevine göre halka, mekik veya yelpaze şeklinde olabilir.

3. Kalp Kası
Yapı bakımından çizgili kasa benzeyen fakat istemsiz çalışan kas çeşididir. Kalp kası çok çekirdeklidir ve çekirdekleri hücrelerin ortasında bulunur. Çizgili kaslara göre daha az miyofibril bulundurur. Boyuna bantlaşmaların yanı sıra enine bantlaşmalar da gösterir. Kalp kasının lifleri çizgili kaslara göre daha fazla dallanmıştır.
Kalp kası hücreleri; istemsiz, hızlı sürekli kasılırlar ve yorulmazlar. İnsanda kalp kası embriyo, anne rahminde iken 4. haftadan itibaren çalışmaya başlar.

Kaynak: Fem yayınları

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Şu HTML etiketlerini ve özelliklerini kullanabilirsiniz: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>