KAMU PERSONEL HUKUKU 6.ÜNİTE ÖZET NOTLARI

KAMU PERSONEL HUKUKU 6.ÜNİTE ÖNEMLİ NOTLAR
Memur Statüsü IV
(Disiplin, Görevden Uzaklaştırma, Ceza Kovuşturması, Mali Sorumluluk, Hizmetle ilişkisinin Kesilmesi ve Emeklilik)  Memur disiplin rejimi, esas olarak kamu hizmetlerinin gereği gibi yürütülmesini ”sağlamak amacıyla memurların yasa ve diğer hukuki kurallara uymasını, zorunlu kıldığı konuları yapmasını ve yasaklara uymasını sağlamayı hedefleyen yaptırımlar bütünüdür.”

Disiplin Rejiminin İlkeleri

Memurların disiplin rejiminin Anayasa, yasalar ve içtihatlarla belirlenen ilkeleri bulunmaktadır. Bu ilkeler ilgili yazında farklı türden sınıflandırılmakla birlikte temel ilkeler şunlardır; Kanunilik ilkesi, Ölçülülük ilkesi, Savunma Hakkının Dokunulmazlığı ilkesi, Aynı Fiil ve Hâle Birden Fazla Ceza Verilememesi ilkesi ,Geçmişe Yürümezlik ilkesi, Lehte Olan Hükmün Uygulanması ilkesi, şüpheden Sanık Yararlanır ilkesi, Bir Derece Hafif Ceza Verilmesi Yetkisi, Aleyhte Düzeltme Yasağıdır.

Kanunilik ilkesi: Memurlara verilecek disiplin cezaları ancak yasa ile belirlenir.
―kanunsuz disiplin cezası olmaz
Ölçülülük ilkesi: Memura verilen disiplin cezası ile suç arasında adil bir dengenin bulunmasıdır. memurun suçu işlerken kastı olup olmadığı, suçun ortaya çıkışı biçimi ve memurun idaresi dışındaki etmenlerin varlığında göz önüne alması gereken bir disiplin ilkesidir. Ölçülü olması Yasa‘nın emridir Savunma Hakkının Dokunulmazlığı İlkesi: savunma hakkı tanınmadıkça disiplin cezası verilemez. Bu ilkeye göre disiplin sürecinde memurun savunma hakkı kısıtlanamaz ve savunma hakkı tanınmadıkça memura disiplin cezası verilemez. 7 günden az olmamak üzere belirtilen bir tarihte savunmasını yapmayan memur, savunma hakkından vazgeçmiş sayılır
Aynı Fiil ve Hâle Birden Fazla Ceza Verilememesi İlkesi: Bir disiplin suçu için yalnızca bir disiplin cezası verilebilir. Suçun tekrarı hâlinde memura yeni bir disiplin süreci ile yeni bir disiplin cezası verilebilir.
Geçmişe Yürümezlik ilkesi: Memura verilen disiplin cezası, geçmişe etkili biçimde verilemez, geleceğe yönelik olarak etki doğurur.
Lehte Olan Hükmün Uygulanması ilkesi: Genel olarak memur, disiplin suçunu oluşturan fiil ve durum ortaya çıktığı zamandaki yasa hükümleri çerçevesinde cezalandırılır. Şüpheden Sanık Yararlanır İlkesi: Bu ilkeye göre memurun isnat edilen suçu işlediği somut olarak kanıtlanamamış ve soyut nitelikte iddia ve deliller söz konusu ise memur cezalandırılamaz.
Bir Derece Hafif Ceza Verilmesi Yetkisi:
―Geçmiş hizmetleri sırasındaki çalışmaları olumlu olan ve ödül veya başarı belgesi alan memurlar için verilecek cezalarda bir derece hafif olanı uygulanabilir.
Aleyhte Düzeltme Yasağı: Memurların verilen disiplin cezasına karşı itiraz hakları bulunmaktadır. Disiplin Cezaları Devlet Memurları Kanunu‘nda disiplin cezaları beş türe ayrılmıştır
Uyarma: Kınama: Aylıktan kesme: Memurun, brüt aylığından 1/30-1/8 arasında kesinti yapılmasıdır. Kademe ilerlemesinin durdurulması: Fiilin ağırlık derecesine göre memurun, bulunduğu kademede ilerlemesinin 1-3 yıl durdurulmasıdır.
Devlet memurluğundan çıkarma: Bir daha Devlet memurluğuna atanmamak üzere memurluktan çıkarmaktır.
Disiplin Suçları
Devlet Memurları Kanunu‘nda disiplin cezaları sayılmıştır ve bu disiplin cezalarına denk gelen disiplin suçları yer almıştır. Bazı memurlar için özel yasalarda disiplin suç ve cezaları düzenlenmiştir.
Devlet Memurları Kanunu‘nda yer alan disiplin suçları aşağıda yer almaktadır.
Devlet Memurları Kanunu‘nda disiplin cezaları sayılmıştır ve bu disiplin cezalarına denk gelen disiplin suçları yer almıştır. Bazı memurlar için özel yasalarda disiplin suç ve cezaları düzenlenmiştir Devlet Memurları Kanunu‘nda yer alan disiplin suçları aşağıda yer almaktadır.

Uyarma cezasını gerektiren fiil ve hâller:
 Verilen emir ve görevlerin tam ve zamanında yapılması
– Özürsüz veya izinsiz olarak göreve geç gelmek
– Usulsüz müracaat veya şikâyette bulunmak,
– Devlet memuru vakarına yakışmayan tutum ve davranışta bulunmak
– Görevine veya iş sahiplerine karşı kayıtsızlık göstermek veya ilgisiz kalmak
Kılık ve kıyafet hükümlerine aykırı davranmak  

Kınama cezasını gerektiren fiil ve hâller:
– 
Verilen emir ve görevlerin tam ve zamanında yapılmasında kusurlu davranmak,
– 
Eşlerinin, reşit olmayan veya mahcur olan çocuklarının kazanç getiren sürekli faaliyetlerini belirlenen sürede kurumuna bildirmemek
– 
Amire hâl ve hareketi ile saygısız davranmak
– 
Devlete ait resmî araç, gereç ve benzeri eşyayı özel işlerinde kullanmak, kaybetmek,
– 
Verilen emirlere itiraz etmek,
– 
Kurumların huzur, sükûn ve çalışma düzenini bozmak.

Aylıktan kesme cezası gerektiren fiil ve hâller:
Kasıtlı olarak verilen emir ve görevleri tam ve zamanında yapmamak araç ve gereçleri korumamak, bakımını yapmamak, hor kullanmak,
– Özürsüz olarak bir veya iki gün göreve gelmemek,
– Görev sırasında amirine sözle saygısızlık etmek,
– Devlete ait resmî belge, araç, gereç ve benzerlerini özel menfaat sağlamak için kullanmak,
– Görev yeri sınırları içerisinde her hangi bir yerin toplantı, tören ve benzeri amaçlarla izinsiz olarak kullanılmasına yardımcı olmak,

Kademe ilerlemesinin durdurulması cezasını gerektiren fiil ve hâller:
– 
Göreve sarhoş gelmek, görev yerinde alkollü içki içmek,
– 
Özürsüz ve kesintisiz 3 – 9 gün göreve gelmemek,
– 
Görevi ile ilgili olarak her ne şekilde olursa olsun çıkar sağlamak
– 
Gerçeğe aykırı rapor ve belge düzenlemek,
– 
Ticaret yapmak veya Devlet memurlarına yasaklanan diğer kazanç getirici faaliyetlerde bulunmak,
– 
Belirlenen durum ve sürelerde mal bildiriminde bulunmamak,
– Açıklanması yasaklanan bilgileri açıklamak,
– 
Verilen görev ve emirleri kasten yapmamak,
– 
Herhangi bir siyasi parti yararına veya zararına fiilen faaliyette bulunmak

Devlet memurluğundan ç›karma cezasını gerektiren fiil ve hâller:
– 
İdeolojik veya siyasi amaçlarla kurumların huzur, sükûn ve çalışma düzenini bozmak, boykot, işgal, kamu hizmetlerinin yürütülmesini engelleme,
– 
Yasaklanmış her türlü yayını veya siyasi veya ideolojik amaçlı bildiri, afiş, pankart, bant ve benzerlerini basmak, çoğaltmak, dağıtmak veya bunları kurumların herhangi bir yerine asmak veya teşhir etmek
– Siyasi partiye girmek
– Özürsüz olarak bir yılda toplam 20 gün göreve gelmemek
– Savaş, olağanüstü hâl veya genel afetlere ilişkin konularda amirlerin verdiği görev veya emirleri yapmamak,
– Yetki almadan gizli bilgileri açıklamak
– Siyasi ve ideolojik eylemlerden arananları görev mahallinde gizlemek Yurt dışında Devletin itibarını düşürecek veya görev haysiyetini zedeleyecek tutum ve davranışlarda bulunmak,
– 5816 sayılı Atatürk Aleyhine işlenen Suçlar Hakkındaki Kanun‘a aykırı fiilleri işlemek.

Disiplin Cezasını Vermeye Yetkili Merciler
Devlet Memurları Kanunu ile disiplin cezası verecek merciler disiplin cezasının türüne göre farklılaştırılmıştır.
Bu çerçevede uyarma, kınama ve aylıktan kesme cezaları disiplin amirleri tarafından verilir. Kademe ilerlemesinin durdurulması cezası ise memurun bağlı olduğu kurumdaki disiplin kurulunun kararı alındıktan sonra atamaya yetkili amirler, il disiplin kurullarının kararlarına dayanan hâllerde valiler tarafından verilir.
Devlet memurluğundan çıkarma cezası, amirlerin bu yoldaki isteği üzerine, memurun bağlı bulunduğu kurumun yüksek disiplin kurulu kararı ile verilir.
Yüksek Disiplin Kurulu ile her ilde, bölge esasına göre çalışan kuruluşlarda bölge merkezinde ve kurum merkezinde ayrıca Milli Eğitim müdürlüklerinde birer Disiplin Kurulu bulunur.
Başbakan ve bakanlar başlarında bulunduklar› Başbakanlık ve Bakanlık teşkilatı ile bunlara bağlı kuruluşlarda görevli bütün memurlar›n disiplin amiridirler.
Başbakanlık Müsteşarı, bakanlık müsteşarı, bağlı kuruluşların başında bulunan müsteşar, başkan, genel müdür, genel sekreter ve müdürler, illerde valiler, ilçelerde kaymakamlar, bölge kuruluşu olan kuruluşlarda bölge müdürleri, belediyelerde belediye başkanları, yurt dışı teşkilatında misyon şefleri buralarda görevli bütün memurların en üst disiplin amirleridirler.

Disiplin Soruşturması Süreci ve Usulü
Disiplin suçunu işleyen memurlar hakkında fiil ve hallerin işendiğinin öğrenildiği tarihten itibaren;
(1) uyarma, kınama, aylıktan esme ve kademe ilerlemesinin durdurulması cezalarında bir ay içinde disiplin soruşturmasına,
(2) memurluktan çıkarma cezasında altı ay içinde disiplin kovuşturmasına başlanmadığı takdirde disiplin cezası verme yetkisi zamanaşımına uğrar. Disiplin cezasını gerektiren fiil ve hâllerin işlendiği tarihten itibaren nihayet iki yıl içinde disiplin cezası verilmediği takdirde ceza verme yetkisi zamanaşımına uğrar.
Devlet Memurları Kanunu karar süresini disiplin cezasının türüne göre farklılaştırılmıştır uyarma, kınama ve aylıktan kesme cezalarını soruşturmanın tamamlandığı günden itibaren 15 gün içinde vermek zorundadırlar.
Kademe ilerlemesinin durdurulması cezasını kararını bildirmek üzere yetkili disiplin kuruluna 15 gün içinde tevdi edilir 30 gün içinde soruşturma evrakına göre kararını bildirir. Memurluktan çıkarma cezası yüksek disiplin kuruluna tevdiinden itibaren azami altı ay içinde bu kurulca karara bağlanır.
Memur kendisi hakkında verilen disiplin cezasına karşı itiraz edebilir ve idari yargı yoluna gidebilir.
”Disiplin kararları yargı denetimi dışında bırakılamaz.”
Disiplin cezaları, memurun özlük dosyasına işlenir.
Disiplin cezaları belirli koşul ve durumda ortadan kalkabilir. Belirli Disiplin Cezalarını Alan Memurların Üst Kademe Yöneticilik Görevlerine Belirli Süre ile Atanmaları Yasağı,
Aylıktan kesme cezası ile tecziye edilenler 5 yıl, kademe ilerlemesinin durdurulması cezası ile tecziye edilenler 10 yıl boyunca daire başkanı kadrolarına, daire başkanı kadrosunun dengi ve daha üstü kadrolara, bölge ve il teşkilatlarının en üst yönetici kadrolarına, düzenleyici ve denetleyici kurumların başkanlık ve üyeliklerine, vali ve büyükelçi kadrolarına atanamazlar.

MEMURLARIN GÖREVDEN UZAKLAŞTIRILMASI
Memurların Görevden Uzaklaştırılmasının Koşul ve Durumları Devlet Memurları Kanunu‘na göre görevden uzaklaştırma, ”Devlet kamu hizmetlerinin gerektirdiği hallerde, görevi başında kalmasında sakınca görülecek Devlet memurları hakkında alınan ihtiyati bir tedbirdir” Memurların görevden uzaklaştırılması için iki somut durumdan birinin ortaya çıkması gereklidir. Bunlar, memur hakkında disiplin soruşturması veya ceza kovuşturması açılmasıdır Görevden uzaklaştırma, bir disiplin kovuşturması icabından olduğu takdirde en çok 3 ay devam edebilir. Bu süre sonunda hakkında bir karar verilmediği takdirde memur görevine başlatılır Memurları Görevden Uzaklaştırmaya Yetkili Makamlar ve Sorumlulukları Devlet Memurları Kanunu, Memurları görevden uzaklaştırmaya yetkili olan makamları belirlemiştir(madde 138).
Buna göre görevden uzaklaştırmaya yetkililer şunlardır;
(1) Atamaya yetkili amirler;
(2) Bakanlık ve genel müdürlük müfettişleri;
(3) İllerde valiler;
(4) İlçelerde kaymakamlar (ancak ilçe idare şube başkanları hakkında valinin muvafakati şarttır.)

Görevden Uzaklaştırılan Memurların Statüsü ve Kısıntılar
Görevden uzaklaştırılan memurun, memurluk statüsü devam eder. Dolayısıyla hak ve yükümlülükleri sürer. Ancak memurun görevi ile ilişkisi kesilir. Görevden uzaklaştırılan memurun, uzaklaştırılma süresi içerisinde aylıklarında kesintiye gidilir. Buna göre, görevden uzaklaştırılan ve görevi ile ilgili olsun veya olmasın herhangi bir suçtan tutuklanan veya gözaltına alınan memurlara bu süre içinde aylıklarının üçte ikisi ödenir (madde 141).

Devlet Memurları Kanunu‘na göre, görevden uzaklaştırılan memur, Yasa tarafından sağlanan sosyal hak ve yardımlardan yararlanmaya devam eder.
Memurların Görevden Uzaklaştırılması
Tedbirinin Ortadan Kalkması ve İtiraz
Devlet Memurları Kanunu‘na göre memurların görevden uzaklaştırılması tedbirinin ortadan kalkması iki durumda ortaya çıkar. Buna göre, görevden uzaklaştırma tedbiri, amirin takdiriyle ve Yasa‘da sayılan durumlar ortaya çıktığında zorunlu olarak kalkar. Diğer yandan, memurun ilgili makama itirazı ve iptal davası yoluyla tedbir ortadan kalkabilir. Yasa, memurların göreve başlatılmasının zorunlu olduğu durumları saymıştır.
Buna göre, ”Soruşturma veya yargılama sonunda yetkili mercilerce”:

a) Haklarında memurluktan çıkarmadan başka bir disiplin cezası verilenler;
b) Yargılamanın men‘ine veya beraatına karar verilenler;
c) Hükümden evvel haklarındaki kovuşturma genel af ile kaldırılanlar;
ç) Görevlerine ve memurluklarına ilişkin olsun veya olmasın memurluğa engel olmayacak bir ceza ile hükümlü olup cezası ertelenenler; Bu kararların kesinleşmesi üzerine haklarındaki görevden uzaklaştırma tedbiri kaldırılır.

MEMURLARIN CEZA KOVUŞTURMASI
Memurlar hakkında ceza kovuşturması yapılması vatandaşlardan farklı rejime tabidir.Osmanlı- Türk Memurluk Rejiminde 1913 tarihinde Memurîn Muhakematı Hakkında Kanunu Muvakkat kabul edilmiştir.
1999 yılında 4483 sayılı Memurlar ve Diğer Kamu Görevlilerinin Yargılanması Hakkında Kanun ile memurların görevleri sebebiyle işlediği isnat edilen suçların ceza kovuşturması rejimi yeni esaslara göre düzenlenmiştir.
Memurların Görevleri Sebebiyle İşlediği İsnat Edilen Suçlardan Dolayı Farklı Ceza Kovuşturması Rejimine Bağlı Olmasının Nedenselliği memurların statü hukukuna bağlı olarak istihdam edilmesinin, diğer yandan da kamu hizmetlerinin sürekli ve düzenli olarak vatandaşlara sunulmasının bir gereğidir. memura verilmiş bir ayrıcalık değil, memurun statü hukukuna bağlı olarak istihdam edilmesinin bir gereğidir.
Memurların Ceza Kovuşturması Rejiminin Anayasal Temeli ve Devlet Memurları Kanunu 1982 Anayasası‘nın 129/son hükmüne göre  ”Memurlar ve diğer kamu görevlileri hakkında işledikleri iddia edilen suçlardan ötürü ceza kovuşturması açılması, kanunla belirlenen istisnalar dışında, kanunun gösterdiği idari merciin iznine bağlıdır.”
Devlet memurlarının görevleri ile ilgili veya görevleri sırasında işledikleri suçlardan dolayı soruşturma ve kovuşturma yapılması ve haklarında dava açılması özel hükümlere tabidir.‖ Bu çerçevede, Yasa ile anılan özel hükümler esas olarak 4483 sayılı Memurlar ve Diğer Kamu Görevlilerinin Yargılanması Hakkında Kanun ile düzenlenmiştir.

ÖNEMLİ BİLGİLER
*Devlet memurları kanununda yer alan disiplin cezaları
-uyarma,aylıktan kesme,kademe ilerlemesinin durdurulması,kınama,devlet memurluğundan çıkarma..
*Devlet memurları kanununa göre  siyasi partiye girmek devlet memurluğundan çıkarma disiplin cezasını gerektirir. *Disiplin rejiminin ilkeleri -Kanunilik İlkesi,ölçülülük ilkesi,Savunma hakkının Dokunulmazlığı ilkesi, Aynı fiil ve hale birden fazla ceza verilememesi ilkesi,Geçmişe Yürümezlik ilkesi,Lehte olan Hükmün uygulanması ilkesi,Şüpheden sanık yararlanır ilkesi,Bir derece hafif ceza verilmesi yetkisi, Aleyhte Düzeltme yasağı..
*Devlet kamu hizmetlerinin gerektirdiği hallerde görevi basında kalmasında sakınca görülecek Devler memurları hakkında alınan ihtiyati tedbir görevden uzaklaştırmadır.
*Devler Memurları Kanununa göre memurları görevden uzaklaştırmada yetkili makamlar Atamaya yetkili amirler,bakanlık ve genel müdürlük müfettişleri,illerde valiler,ilçelerde kaymakamlar…
*Devlet Memurları kanununa göre görevden uzaklaştırılan memur yasa tarafından sağlanan sosyal hak ve yardımlardan yararlanmaya devam eder.
Sosyal hak ve yardımlar şunlardır:
-Emeklilik hakkı,hastalık ve analık sigortası,yeniden işe alıştırma,sosyal tesisler,konut kredisi,konut,öğrenim bursları ve yurtları,aile yardımı ödeneği,doğum yardımı ödeneği,ölüm yardımı ödeneği,tedavi yardımı,cenaze giderleri,giyecek ve yiyecek yardımıdır.
*Memurların görevleri sebebiyle işlediği isnat edilen suçların ceza kovuşturması rejimi günümüzde Memurlar ve Diğer Kamu Görevlilerinin Yargılanması Hakkında Kanun Yasası ile düzenlenmiştir.
*Hazırlık soruşturması genel hükümlere göre yetkili ve görevli Cumhuriyet başsavcılığı tarafından yapılır.Ancak Cumhurbaşkanlığı Genel Sekreteri,TBMM Genel sekreteri, müsteşarlar ve valiler ile ilgili olarak yapılacak olan hazırlık soruşturması Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı veya Başsavcı vekili,kaymakamlar ile ilgili hazırlık soruşturması ise İl Cumhuriyet Başsavcısı Başsavcı vekili tarafından yapılır.
*Hazırlık soruşturması sırasında hakım kararını alınmasını gerektiren hususlarda Cumhurbaşkanlığı genel sekreteri,TBMM Genel Sekreteri,müsteşarlar ve valiler için Yargıtayın ilgili ceza dairesine,kaymakamlar için il asliye ceza mahkemesine diğerleri için ise genel hükümlere göre yetkili ve görevli sulh ceza hakimine başvurulur.
*Osmanlı-Türk Memurluk Rejiminde,memurların özel ceza kavuşturması rejimi ilk defa Memurin Muhakematı Hakkında Kanunu Muvakkat ile bütüncül olarak düzenlenmiştir.
*Memurların hizmetle ilişkisinin kesilmesine ilişkin durum ve koşullar
-memurluktan çıkarılma, memurluğa alınma şartlarından herhangi birini taşımadığının sonradan anlaşılması veya sonradan kaybetmesi,memurluktan çekilme veya çekilmiş sayılma,memurun emekliye ayrılması ,memurun ölümü..
*1 Ekim 2008 öncesinde bir aylık memurluk hizmet olan memurların emeklilik hakkı Türkiye Cumhuriyeti Emekli Sandığı Kanununa tabidir.

KAYNAK: NorFuLL Paylaşım Mekanı|www.norfulpaylasim.com

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Şu HTML etiketlerini ve özelliklerini kullanabilirsiniz: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>