İSİM-FİİLLER(MASTARLAR)

İsim – Fiiller (mastarlar)
Fiil tabanlarına ”-mek/-mak, -me/-ma, -ış/-iş/-uş/-üş” eki getirilerek oluşturulurlar.
Onu görmek istemiyorum.
Biraz oturmaya karar verdim.
Oturuşunuzu beğenmedim.
Bu cümlelerdeki altı çizili sözcükler bir eylemin adıdır.
”-mek/-mak” ekiyle oluşturulan isim – fiiller belirtisiz ad tamlamalarında tamlayan olabilirler.
Çocuğun gülmek isteğini kırmamalıyız.
”-me/-ma, -ış/-iş…” ekleriyle oluşturulan isim – fiiller belirtili ve belirtisiz tamlamalarda tamlayan da tamlanan da olabilirler:
Okuma saati başladı.
t.layan  t.lanan
(isim-fiil)

Belirtisiz tamlama
Mahkumların kaçışı son anda engellendi.
tamlayan        t.lanan

Belirtili tamlama
”-mek/-mak,  -me/-ma,  -ış/-iş…” ekleriyle oluşturulan bazı sözcükler eylem anlamlarını kaybettiklerinden isim – fiil özelliği yansıtmazlar. Bunlar tamamen addırlar.
ekmek    donanma    deyiş
yemek    kavurma     özdeyiş
koşma    kızartma     bakış

İsim – fiiller de öteki isimler gibi kullanılabilir;
     özne, nesne, dolaylı tümleç ve ekeylem alarak yüklem olabilirler:
     Yürümek her zaman yararlıdır.
özne-isim-fiil
     O yıllarda konuşmayı beceremiyordum.
                     B.li Nesne-İsim-fiil
     Onu görünce oturmaya başladı.
D.T.-isim-fiil
Yaptığımız tek şey uyumaktı.
                                    Y-isim-fiil
İsim-fiiller zaman, kip ve kişi kavramı yansıtmazlar.
İsim-fiiller yan cümlecik oluştururlar. Cümlenin hangi öğesinde isim – fiil varsa o öğe yan cümlecik olur.
Öğretmenlerimizin şiir okuyuşu beni etkiledi.
Özne-Yan cümlecik     isim fiil     N.      Y.

Kaynak: Final Yayınları Konu Anlatımlı ÖSS Kitabı (Syf:165)

Twitter     Facebook

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Şu HTML etiketlerini ve özelliklerini kullanabilirsiniz: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>