HİPOFİZ BEZİ

Hipofiz Bezi
Hipotalamusa bir köprüyle bağlanan ve ara beynin önünde bulunan nohut büyüklüğünde bir bezdir. Hipofizin bir kısmı sinir doku, diğer kısmı da epitel dokudan yapılmıştır. Vücuttaki çoğu endokrin bezle ilişkilidir. Hipofiz salgıladığı çeşitli hormonlarla vücuttaki doku ve bezlerin faaliyetini denetler.
Hipofizin salgı yapması hipotalamus tarafından düzenlenir. Hipotalamusun salgıladığı RF, kan yoluyla gelerek hipofizi uyarır. Hipofizin farklı hormonlar salgılaması farklı RF ler tarafından sağlanır.
Hipofiz ön lop, ara lop ve arka lop olmak üzere üç farklı kısımdan oluşur. Ön ve ara lop epitel dokudan, arka lop ise sinir dokudan meydana gelir.

Ön Lop Hormonları
a) STH : Somatotropin hormon (Büyüme hormonu)
b) TSH : Tiroid uyarıcı hormon
c) ACTH: Adrenokortikotropin hormon
d) FSH (FUH): Folikül uyarıcı hormon
e) LH : Luteinleştirici hormon
f) LTH : Luteotropik hormon (Prolaktin

Eşey bezlerini etkileyen FSH, LH ve LTH hormonlarına gonadotropinler de denir.

a. STH (Büyüme Hormonu)
Büyüme hormonu başta uzun kemikler ve çizgili kaslar olmak üzere bütün vücudun büyümesini sağlar. 190 aminoasitten meydana gelmiş protein yapıda bir hormondur. Hücrelerdeki protein sentezini hızlandırır.
STH, büyüme çağında az salgılanırsa cücelik (naganizm) çok salgılanırsa devlik (gigantizm) meydana gelir. İnsanda normal büyüme 20 – 24 yaşına kadar devam eder. Bu dönemden sonra büyüme hormonu fazla salgılanırsa akromegali denilen hastalık ortaya çıkar. Bu hastalık, el, yüz ve kafa kemiklerinin anormal büyümesine neden olur. Büyüme çağından sonra, uzun kemiklerin büyümeyi sağlayan kıkırdak dokusu kemikleştiği için STH, uzun kemiklere etki edemez.

b. TSH (Tiroid Uyarıcı Hormonu)

Tiroid bezini hormon salgılaması için uyarır.

c. ACTH (Adrenokortikotropin Hormon)
Böbrek üstü bezinik kabuk (korteks) bölgesini uyararak, stroid yapıdaki hormonların salgılanmasını sağlar.

d. FSH (Folikül Uyarıcı Hormon)
Kadınlarda yumurtalıklarda bulunan ve içinde yumurtanın oluşturduğu folikülleri uyarır. Böylece yumurta hücresinin oluşmasını ve foliküllerden östrojen hormonu salgılanmasını sağlar. Östrojen miktarının artması FSH’ın salgısını durdurur.
FSH erkeklerde ise testislerdeki seminifer tüpleri uyararak spermlerin yapılmasını başlatır.

e. LH (Luteinleştirici Hormon)
Kadınlarda ovulasyona neden olur. Yani olgunlaşan folikülün yırtılarak yumurta hücresinin serbest kalmasını sağlar. Yırtılma sonucu oluşan folikül artığına korpus luteum (sarı cisim) denir. Korpus luteumdan az miktarda östrojen çok miktarda da progesteron hormonları salgılanır. LH ın kandaki miktarı ile progestronun miktarı doğru orantılıdır.
LH, erkeklerde de testisleri uyararak testosteron hormonu salgılar.

f. LTH (Luteotropik Hormon, Prolaktin)
Döllenme olduktan sonra korpus luteumun bozulmasına ve progesteron salgısının devam etmesine neden olur. Kadınlarda süt bezlerinden süt salgılanmasını ve annelik duygusunun oluşmasını sağlar. Aynı zamanda çocuk emziren kadınlarda belirli bir süre yeni yumurta oluşumunu engeller.
Luteotropik hormon, süt bezleri olmamasına rağmen kuşlarda da annelik duygusunun oluşmasına neden olur. Kuşlarda memelilerde olduğu gibi yavru bakımı görülür.

KAYNAK: Fem Yayınları

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Şu HTML etiketlerini ve özelliklerini kullanabilirsiniz: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>