BOŞALTIM SİSTEMLERİ

Boşaltım Sistemleri

 Organizmalarda metabolizma olayları sonucu meydana gelen, kullanılmayan, zararlı ve artık maddelerin vücuttan uzaklaştırılmasına boşaltım denir. Hücrelerde oluşan metabolik artıklar önce dolaşım sistemi ile hücrelerden uzaklaştırılarak böbrek, akciğer ve deri gibi yapılara taşınır. Artıklar daha sonra da bu yapılardan vücut dışına atılır. Boşaltım sistemi, hücrelerde oluşan metabolizma artıklarını vücuttan uzaklaştırırken organizmada hücrelerin yaşamaları için gerekli olan kan ve diğer vücut sıvılarının bileşimlerinin dengesini sağlar. Bu sayede homeostasinin sağlanmasına da yardımcı olur. Sindirim artıklarının vücuttan uzaklaştırılmasının homeostasinin sağlanmasına doğrudan bir etkisi yoktur.
Hücrelerde meydana gelen metabolizma artıkları geneş olarak şunlardır: Su, karbondioksit, amonyak, üre, ürik asit ve bazı iyonlar.

I. BİR HÜCRELİLERDE BOŞALTIM
Bir hücrelilerde boşaltım genel olarak hücre yüzeyinden difüzyon ya da osmoz olayları ile yapılır. Ancak sadece tatlı sularda yaşayan bir hücrelilerde (amip, öglena, paramesyum gibi) boşaltım organeli olarak kontraktil kofullar bulunur. Bu yapılar, vücudun su dengesini ayarlarlar. Kontraktil kofullar yoğunluk farkından dolayı hücreye giren fazla suyu kasılıp gevşeyerek dışarıya boşaltırlar. Kontraktil kofulların kasılması sırasında hücrede ATP harcanması gerçekleşir.

                images
               Paramesyumda kontraktil kofullar ile suyun fazlası
                                         dışarıya atılır.

Hücrede bulunan kontraktil kofullar, birbirine zıt olarak çalışırlar. Yıldız şeklinde olan kontraktil kofullar getirici kanallar yardımıyla sitoplazmadan aldıkları suyu kasılarak pelikula denilen hücre zarından bir delik aracılığıyla dışarıya boşaltırlar. Bu hücrelilerde karbondioksit ve amonyak gibi artıklar hücre yüzeyinden difüzyonla boşaltılır.

Kaynak: Fem Yayınları (Syf:305)

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Şu HTML etiketlerini ve özelliklerini kullanabilirsiniz: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>