BESİNLERİN EMİLİMİ

Besinlerin Emilimi
Bütün sindirim reaksiyonları tamamlandıktan sonra ince bağırsaktaki besinlerin karışımına kilüs adı verilir. Kilüs içinde amino asitler, monosakkaritler, gliserol, yağ asitleri, vitaminler, su ve mineraller ile tuzlar bulunur. Sindirim sonucu oluşan besinlerin sindirim organlarının hücreleri tarafından alınarak kan dolaşımına verilmesine emilim denir.

Emilim olayı difüzyon ve osmoz gibi pasif taşıma ile gerçekleştiği gibi aktif taşıma ile de gerçekleşir. Büyüklükleri aynı olmasına rağmen bazı besin maddeleri farklı yerlerden ve farklı hızda emilir. Örneğin, monosakkaritlerin emilme hızları kıyaslandığında en hızlı galaktoz, sonra glikoz en yavaş ise fruktozun emildiği görülür. Ağızda, nikotin ve ilaçlar
emilebilirken midede alkol ve bazı iyonlar (K+, Na-, Cl-, Br-, l2) emilir. Kalın bağırsaktan ise su, bazı vitaminler (B, K) ve madensel tuzlar emilir. İnce bağırsak içinde besinlerin emilme yerleri oranları da farklılık gösterir. Sağlıklı bir insanda, sindirimi tamamlanan karbonhidratların tamamı, yağların %95 i ve proteinlerin ise % 90 kadarı ince bağırsak tarafından emilir.

Ağızda, midede ve kalın bağırsakta da emilim olmasına rağmen emilimin büyük bir kısmı ince bağırsaklarda gerçekleştirilir. İnce bağırsak yüzeyindeki villüs ve mikrovilluslar emilim yüzeyini artıran yapılardır. Emilim aktif taşıma ile de yapıldığı için mikrovilluslu hücreler mitokondri yönüyle zengindir.

İnce bağırsak mukozasında bağırsak yüzeyinin genişlemesini sağlayan villuslar incelendiğinde, yapılarında hem kılcal kan damarları hem de lenf kılcallarının olduğu görülür. Önce bağırsak hücrelerine emilen besin monomerleri daha sonra kan kılcallarına ya da lenf kılcallarına aktarılır. Villuslardan çıkan bütün kılcal toplar damarlar daha sonra birleşerek ince bağırsaktan karaciğere açılan kapı toplar damarına bağlanır.

Monosakkaritler, amino asitler, vitaminler, su ve mineraller ince bağırsakta villuslardaki kan kılcallarına alındıktan sonra karaciğer kapı toplar damarı yardımıyla önce karaciğere götürülür.

ince bağırsakta besinlerin emilimi    ince bağırsakta besinlerin emilimi 2

Emilim sırasında kapı toplar damarı, adı geçen besinler yönüyle insan vücudundaki en zengin damardır. Karaciğerde gerekli işlemler (depolama, dönüştürme) yapıldıktan sonra besinler karaciğer toplar damarı ile kan dolaşımına verilir ve kalbe gönderilir. Yağda eriyen vitaminler yağların varlığında emilir.

Besinlerin Emilimi

Yağın sindirim ürünleri olan yağ asitleri ve gliserol önce villuslardaki lenf kılcalları yardımıla lenf dolaşımına daha sonra da kan dolaşımına verilir. İnce bağırsağın epitel hücreleri tarafından emilen yağ asitleri ve gliserollerden önce hücrelerde küçük moleküllü yağlar sentezlenir.
Yeni sentezlenen bu yağlar albümin proteini ile kaplanarak küçük yağ damlacıkları (şilomikron) haline getirilir.

Yağların, yağ damlacıkları haline getirilmesi

Şilomikronlar daha sonra lenf damarlarına alınabilir. Bazı küçük yağ asitleri ise doğrudan lenf dolaşımına alınır. Yağlar daha sonra üst ana toplar damarına geçerek kan dolaşımına aktarılmış olur.

KAYNAK: Fem Yayınları Konu Anlatım Ders Kitabı (Syf: 173, 174 )

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Şu HTML etiketlerini ve özelliklerini kullanabilirsiniz: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>